Hukuk davalarının ilerlemesinde, taraflara usulüne uygun olarak tebligat yapılabilmesi, etkin ve sağlıklı bir yargılama yapılabilmesi için büyük önem arz etmektedir. Bazı davalarda, davalı tarafların adresleri yurtdışında olabilmektedir. Böyle bir durumda eğer davalı T.C. vatandaşı ise, tebligat davalının adresinin bağlı bulunduğu konsolosluk üzerinden doğrudan ve evrakın çevirisine ihtiyaç duyulmaksızın yapılabilmektedir. Ancak davalı tarafı eğer T.C. vatandaşı değilse, ikamet ettiği ülkenin taraf olduğu sözleşmelere göre yurtdışı tebligatın yapılması gerekmektedir. Bu yazıda Anglosakson ülkeler olan Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Avustralya, İngiltere ve İrlanda’da yabancılara tebligat yapılırken uyulması gereken kurallar üzerinde durulacaktır.
Yukarıda sayılı Anglosakson ülkelerinin tamamında resmi dil İngilizce dilidir. Dolayısıyla tebliği istenen evrakın İngilizce tercümesi ile birlikte talepname ekinde gönderilmesi gerekmektedir. Yine bu ülkelerin hepsi ülkemizin de taraf olduğu, 15 Kasım 1965 Tarihli Hukukî ve Ticari Konularda Adlî ve Gayrîadlî Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Lahey Sözleşmesi’ne taraftır. Bu sözleşme uyarınca tebliği istenen belgelerin uygulamada 184 form olarak adlandırılan 4 sayfadan ibaret talepname ekinde gönderilmesi gerekmektedir. Talepnamenin “Tebliğ Edilecek Evrakın Özeti” başlıklı üçüncü sayfası ek belgelere uygun olarak doldurulmalı ve var ise duruşma tarihi de üç ay süre kuralı dikkate alınarak yazılmalıdır. Düzenlenen belgeler iki suret olarak bakanlığa iletilmelidir. Zira, bakanlık evrakın bir suretini uhdesinde tutmakta, diğer sureti ise ilgili ülke merkezi makamına göndermektedir.
Bazı ülkeler kendilerine gelen tebligat istemleri için öncesinde masraf talep etmektedirler. Bu masraf miktarları ve yatırılması gereken hesap bilgileri, talep eden ülke tarafından ülkemize bildirilmekle, her yıl Aralık ayında güncellenen Yurt Dışı Tebligat ve İstinabe Taleplerinde Uyulması Gereken Usul ve Esaslara Dair Tebliğ’in ilgili maddelerinde bu konudaki bilgiler yer almaktadır. Dolayısıyla, 2024 yılı için 350 TL tutarında olan yurtdışı posta giderinin yatırtılmasının yanı sıra, eğer tebligat yapılması talep edilen ülke, buna ek olarak, bir masraf istiyorsa mutlak suretle bu meblağ da ilgili taraf ya da vekilince yatırtılmalıdır.
Yukarıda belirtilen Anglosakson ülkelerden; Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Avustralya tebligat talepleri için ücret istemektedir. İstenilen ücretlerin miktarları ve yatırılması gereken hesaplar tebliğ içerisinde belirtilmektedir. Uygulamada mahkeme kalemlerince Merkez Bankası’na hitaben tebliğdeki bilgileri içerecek şekilde elden takipli müzekkere hazırlanmakta ve bu elden takipli müzekkereyi alan taraf ya da vekili Merkez Bankası’na bu parayı yatırıp alınan ödeme dekontlarını tekrar mahkeme kalemine sunmakta ve bakanlığa gönderilecek evrak ekine bu dekontlar konulmaktadır. Ancak gelişen teknoloji ile artık yurtdışı para transferi çevrimiçi banka uygulamalarından da yapılabildiğinden, aslında böyle bir müzekkereye ihtiyaç duyulmaksızın ve bankaya gitmeksizin de bu meblağların çevrimiçi (online) yatırılması ve makbuz çıktısının alınıp mahkemeye sunulması mümkündür.
Tebliğ incelendiğinde; (2024 yılı için) A.B.D. adli makamlarınca yapılacak tebligatlarda 95 ABD Doları, Kanada adli makamlarınca yapılacak tebligatlarda 100 Kanada Dolarının yatırılmasının istendiği, Avustralya’da ise hangi bölgeye tebligat yapılmasının istenmesine bağlı olarak miktarın değişken olduğu görülmektedir (TEBLİĞ, madde 9). İngiltere ve İrlanda ülkeleri ise herhangi bir ek masraf talep etmemektedir.
Taraflarının Türk vatandaşı olmadığı ve Anglosakson ülkelerde ikamet ettiği davaların makul sürede sonuçlandırılması açısından, yurtdışı tebligat kurallarının iyi bilinmesi gerekmektedir. Sökmen & Sökmen Hukuk Bürosu, bu konudaki uzman kadrosuyla Anglosakson ülkelerde tarafları bulunan hukuk davalarının en kısa sürede sonuçlandırılması için gerekli altyapıya sahiptir.
KAYNAKÇA
- 15 KASIM 1965 TARİHLİ HUKUKÎ VE TİCARİ KONULARDA ADLÎ VE GAYRÎADLÎ BELGELERİN YABANCI MEMLEKETLERDE TEBLİĞİNE DAİR LAHEY SÖZLEŞMESİ
- YURT DIŞI TEBLİGAT VE İSTİNABE TALEPLERİNDE UYULMASI GEREKEN USUL VE ESASLARA DAİR TEBLİĞ
- HUKUKİ ALANDA ULUSLARARASI ADLİ TEBLİGAT- GENELGE 63/3
- TEBLİGAT KANUNUNUN UYGULANMASINA DAİR YÖNETMELİK
